Softwear OCR và AI tạo sinh: khi dữ liệu từ giấy tờ bắt đầu “biết kể chuyện”

[nguyenminhhoang]

Trước đây mình luôn nghĩ OCR chỉ để làm một việc khá khô khan: đọc chữ từ ảnh rồi chuyển thành text. Scan xong thì lưu đó, khi cần thì mở ra xem hoặc copy lại. Nhưng khi OCR kết hợp với AI tạo sinh, mình mới thấy dữ liệu từ giấy tờ không còn “chết” như trước nữa.

Về bản chất, OCR là công nghệ giúp máy đọc được chữ và số từ hình ảnh. Ảnh chụp hóa đơn, giấy tờ, tài liệu scan hay sách đều có thể được OCR chuyển thành văn bản. Đây là bước đầu tiên để biến thế giới giấy tờ ngoài đời thành dữ liệu số.

Nhưng vấn đề là sau khi OCR xong, bạn thường có một đống chữ dài ngoằng. Đọc lại vẫn mất thời gian, tìm thông tin vẫn mệt. Đây là lúc AI tạo sinh bắt đầu phát huy tác dụng.

AI tạo sinh có khả năng tạo ra nội dung mới dựa trên dữ liệu đầu vào. Khi áp dụng vào dữ liệu do OCR tạo ra, AI không chỉ đọc, mà còn viết lại, tóm tắt, diễn giải hoặc tổng hợp nội dung theo cách dễ hiểu hơn cho con người.

Ví dụ đơn giản là một tập hóa đơn. Công nghệ OCR đọc hết chữ và số. AI tạo sinh có thể gom lại thành một bản tổng hợp chi phí, viết thành một đoạn báo cáo ngắn, hoặc giải thích bằng lời xem tháng này chi tiêu tăng hay giảm ở đâu. Trước đây việc này phải làm thủ công, giờ AI có thể hỗ trợ rất nhiều.

Một trường hợp khác là tài liệu scan dài nhiều trang. OCR chuyển thành văn bản, còn AI tạo sinh có thể rút gọn nội dung, nêu ra các ý chính, hoặc viết lại theo kiểu dễ đọc hơn. Thay vì phải đọc cả chồng giấy, người dùng chỉ cần xem phần AI đã tổng hợp.

Điều mình thấy khác biệt rõ nhất là vai trò của AI tạo sinh không chỉ nằm ở việc “xử lý”, mà là diễn đạt lại thông tin. Cùng một nội dung gốc, AI có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau: ngắn gọn, chi tiết, hay theo dạng giải thích. OCR cung cấp dữ liệu đầu vào, còn AI tạo sinh biến dữ liệu đó thành thông tin có giá trị sử dụng ngay.

Nếu ví cho dễ hiểu thì OCR giống như người đánh máy lại nội dung từ giấy, còn AI tạo sinh giống như người đã đọc xong và viết lại cho người khác hiểu nhanh hơn. Khi hai công nghệ này đi chung, giấy tờ không còn chỉ để lưu trữ, mà trở thành nguồn thông tin có thể khai thác ngay.

Theo mình, OCR + AI tạo sinh là một bước tiến rất thực tế trong việc làm việc với tài liệu. Nó không thay thế con người, nhưng giúp con người đỡ tốn thời gian vào những việc đọc – lọc – tổng hợp lặp đi lặp lại, để tập trung hơn vào quyết định và phân tích.